Οι παγανιστικές αναφορές στο έργο του κοινοτιστή Κωνσταντίνου Καραβίδα

Η σχέση τὴς πολιτικής φιλοσοφίας τοῦ Καραβίδα µέ τούς μεταφυσικούς του προβληματισμούς φαίνεται ἀνάγλυφα στό χαριτωμένο, ἀπροσδόκητο καί σουρεαλιστικό του ἔργο "Οἱ Καλλικάντζαροι", πού ἔγραψε στήν Θεσσαλονίκη τά Χριστούγεννα τοῦ 1918 καὶ δημοσίευσε στήν Κοινότητα στίς 45-12-1932. (Κατόπιν κυκλοφόρησε σέ δύο ἐκδόσεις, τό 1925 καί τό 1965, στην ᾿Αθήνα ). Εἶναι ἕνας διάλογος µεταξύ καλλικαντζάρων, ἀρχαίων θεῶν, των μελών μιᾶς Αγροτικής οἰκογένειας καί τοῦ ἴδιου τοῦ ποιητῆ ἤ, μᾶλλον, οἱ ταυτόχρονοι μονόλογοι ὅλων αὐτῶν. Στό κείμενό του συµπλέκονται παγανιστικά καὶ ἑλληνοχριστιανικά στοιχεῖα, «ἀποτελεῖ δέ εἰσαγωγήν» --οπως ὁ ἴδιος ὁ συγγραφέας σημειώνει στόν πρόλογο -«εἰς µίαν μεγάλην λυρικήν κοσμογονικήν τραγωδίαν, ὅπου ἡ δράση πλέκεται µέ τά στοιχεῖα καί τά σύμβολα τῆς λαϊκῆς σοφίας καί παραδόσεως,

Μελέτη για την μαγεία και την θρησκεία ," Η λατρεία των δέντρων"

 

Sir james George Frazer
Ο χρυσός κλώνος


"Tα Πνεύματα των Δέντρων"
Η λατρεία των δέντρων έχει παίξει έναν πολύ σημαντικό ρόλο στη θρησκευτική ιστορία της Αρίας φυλής στην Ευρώπη. Τίποτε δε θα μπορούσε να είναι πιο φυσικό, γιατί από την αυγή της ιστορίας η Ευρώπη ήταν καλυµµένη µε τεράστια πρωτόγονα δάση, μέσα στα οποία τα σκόρπια ξέφωτα θα έµοιαζαν σαν µικρά νησιά σ, έναν πράσινο ωκεανό. Στον πρώτο αιώνα της εποχής µας, ο Ερκύνιος δρυµός εκτεινόταν ανατολικά του Ρήνου και κάλυπτε μια έκταση τεράστια και άγνωστη. Οι Γερμανοί, για τους οποίους ο Καίσαρας είχε αμφιβολίες, ταξίδευαν για δύο µήνες µέσα σε αυτό, χωρίς να φτάσουν στο τέλος του. Τέσσερις αιώνες αργότερα το επισκέφτηκε ο Αυτοκράτορας Ιουλιανός και η ερημιά, το σκοτάδι και η σιωπή του δάσους φαίνεται ότι είχαν προκαλέσει µια πολύ βαθιά εντύπωση στην ευαίσθητη φύση του, ώστε δήλωσε πως δε γνώριζε τίποτε σαν αυτό στη Ρωμαϊκή αυτοκρατορία. Στην πατρίδα μας οι άδεντρες περιοχές του Κεντ, του Σάρρευ και του Σάσσεξ ει΄ναι υπολείμματα του μεγάλου δάσους της Anderida, που έντυνε κάποτε ολόκληρο το νοτιο-ανατολικό μέρος του νησιού.

Ο Έζρα Πάουντ για την τοκογλυφία

 

Έζρα Πάουντ, με την Τοκογλυφία, Κάντο XLV


Με την τοκογλυφία,
δεν φτιάχνουν σπίτια οι άνθρωποι γερά:
η κάθε πέτρα λαξεμένη και βαλμένη στη θέση της σωστά
να στρώσει απάνω ο σοβάς, να δέσει
ο σκελετός, να κάτσουν τα στολίδια.

Με την τοκογλυφία
δεν ζωγραφίζουν οι άνθρωποι
παράδεισους στις εκκλησίες
μετά βαΐων και κλάδων,
την παναγιά να δέχεται τον άγγελο εξ ουρανών
κι απάνω εκεί στο πρόχειρο μολύβωμα να λάμπει
το φωτοστέφανό της.

Με την τοκογλυφία
δεν αξιώνονται οι άνθρωποι Γκονζάγα,
κληρονόμους, παλλακίδες,
δεν φτιάχνονται οι εικόνες για νʼ αντέξουν
στον χρόνο και να μας αντέξουν
φτιάχνονται για να πουληθούν αμέσως
και πουλιούνται

Με την τοκογλυφία,
κρίμα μεγάλο κι άδικο ενάντια την φύση,
κάτι μπαγιάτικα αποφάγια το ψωμί σου
χάρτινο το ψωμί σου,
χωρίς το στάρι των βουνών και το σκληρό αλεύρι.

Η μεταφυσική του φύλου, Το φύλο στον σύγχρονο κόσμο. Ιούλιος Έβολα

 

《Παραµένει ορατό ότι ένα οικουµενικό και πυρετώδες ενδιαφέρον για το σεξ και για τη γυναίκα ει΄ναι το γνώρισµα κάθε περιόδου παρακµής, και ότι αυτό το φαινόµενο σήµερα είναι ένα από τα πολλά σημάδια ότι η εποχή αυτή είναι το τελευταίο στάδιο μιας διαδικασίας οπισθοδρόµησης. Η κλασική αρχαιότητα διατύπωσε μιαν αναλογία προς τον ανθρώπινο οργανισμό: στον άνθρωπο,το κεφάλι, το στήθος και τα κατώτερα μέρη του σώµατος αντιστοιχούν προς την έδρα της διανοητικής ζωής, του ψυχικού και ηρωικού θάρρους, και τελικά της διατροφής και του σεξ Αντίστοιχα µε αυτά έχουμε τρεις ανθρώπινους τύπους και πρέπει να προσθέσουμε, τρεις τύπους πολιτισµού. Είναι εµφανές ότι σήµερα ζούµε την οπισθοδρόµηση ενός πολιτισµού του οποίου το κύριο ενδιαφέρον δεν ει΄ναι ούτε πνευµατικό ούτε ηρωικό, ούτε καν στραµµένο προς τις υψηλότερες µορφές της συγκίνησης. Είδωλο έχει γίνει το υπο-πρόσωπο η κοιλιά και το φύλο έτσι , Δυστυχώς, απειλείται να γίνει πραγµατικότητα εκείνο που είχε πει ένας ποιητής : "η πείνα και ο έρωτας διαµορφώνουν την ιστορία". Η πείνα είναι σήµερα η κυρια αιτία των ασταµάτητων κοινωνικών αγώνων και των πιο καταστροφικων οικονοµικών διεκδικήσεων. Το σύστοιχό της είναι η παθολογική έµφαση που δίνεται στην γυναίκα, στον έρωτα και στο σεξ. Μια άλλη μαρτυρία µάς έχει δοθεί από την αρχαία ινδουιστική παράδοση των τεσσάρων εποχών του κόσμου, σύµφωνα µε την ταντρικη της διατύπωση. 'Ενα από τα κύρια χαρακτηριστικά αυτής της τελευταίας, της λεγόμενης Σκοτεινής Εποχής (Κάλι Γιούγκα) είναι η αφύπνιση και η απώτατη κυριαρχία της Κάλι, η οποια σφραγίζει την εποχή µε τα σηµάδια της. Σύμφωνα με μια από τις κύριες όψεις της είναι η θεά Όχι μόνο της καταστροφής αλλά και της ερωτικής επιθυμίας και του σεξ. 》

Η ψυχή του ανθρώπου στον καπιταλισμό, η κουλτούρα του εγωισμού

 

 {...} Για παράδειγμα, όπως πίστευε ο Άνταμ Σμιθ, η πρώτη προυπόθεση για έναν κόσμο ελευθερίας, ευημερίας και ειρήνης -από τη στιγµή που είναι δομημένος γύρω από το «υπέροχο εμπόριο» και τα «ανθρώπινα δικαιώματα» είναι ακριβώς η σταδιακή εξάλειψη όλων των υπαρκτών πράξεων διακανονισμού, δηλαδή όλων εκείνων των θεσμικών και εθιμικών εμποδίων που, κατά τα λεγόμενά του, «εμποδίζουν την ελεύθερη κυκλοφορία της εργασίας και των κεφαλαίων, τόσο από τη μια θέση εργασίας στην άλλη όσο από τη μία περιοχή στην άλλη». Προφανώς δε, με αυτή τη μοναδική παγκοσμιοποιητική προυπόθεση, το «αόρατο χέρι» της ελεύθερης αγοράς επιτρέπει να λειτουργήσει το σύστημα της προσφοράς και της ζήτησης. Σε αυτή την περίπτωση, είναι φανερό ότι το ριζικό ξερίζωμα των ατόμων και η συστηματική απαξίωση όλων των μορφών ιστορικής και πολιτισμικής ταυτότητας, που τους συνδέουν συναισθηματικά με ένα παρελθόν, με τόπους ή με ανθρώπους (με άλλα λόγια, η εσωτερίκευση από τον καθένα της άνευ όρων «ευελιξίας» και της γενικευμένης γεωγραφικής και επαγγελµατικής κινητικότητας)", αργά ή γρήγορα, αποκαλύπτεται σαν αυτό που ουσιαστικά είναι: δηλαδή, η μείζων κατηγορική επιταγή του νέου καπιταλιστικού τρόπου ζωής, και ως εκ τούτου η υπέρτατη αλήθεια κάθε υπαρκτού φιλελευθερισμού.

Ρενέ Γκενόν: Ένας υλικός πολιτισμός

 

Η κρίση του σύγχρονου κόσμου.
Δωδώνη 1980.

《...》Όλη η βεβηλη επιστήμη που αναπτύχθηκε κατά την διάρκεια των τελευταίων αιώνων δεν είναι παρά η μελέτη του αισθητου κόσμου, εκεί μέσα είναι περιορισμένη αποκλειστικά, και οι μέθοδοι της δεν εφαρμόζονται παρά μόνο σε αυτό το πεδίο, να όμως που αυτές οι μέθοδοι ανακηρύχθηκαν "επιστημονικές" αποκλείοντας κάθε άλλη, πράγμα που σημαίνει άρνηση κάθε επιστήμης που δεν αναφέρεται στα υλικά πράγματα.《...》
Για τους σύγχρονους τίποτε δεν φαίνεται να υπάρχει έξω από αυτό που μπορούμε να δούμε και να αγγίξουμε, η τουλάχιστον ,ακόμη και αν παραδέχονται θεωρητικά ότι μπορεί να υπάρχει κάτι διαφορετικό, σπεύδουν να το ανακηρύξουν όχι μόνο άγνωστο άλλα "αγνώριστο", πράγμα που τους απαλλάσει από το να ασχοληθούν μαζί του.《...》

Ο ρομαντικός σοσιαλιστής Γουίλιαμ Μόρις

 

《Μήπως ξέρετε που είναι η Μέσα Γη; Την αναζητώ τόσον καιρό! Προσπαθώ να ξαναβρώ την Μέσα Γη, γιατί εκεί γνώρισα την πρώτη μου αγάπη. Θέλω να σας πω πώς πήγα εκεί, μα είμαι γέρος, η μνήμη μου με ξεγελάει. Πρέπει να μου δώσετε λίγο χρόνο να σκεφτώ και θα δείτε που θα σας τα πω όλα. Να, τώρα δα, σαν ν' ακούω σάλπιγγες σε μακρινές, ερημικές πεδιάδες, σαν να βλέπω πόδια αλόγων που καλπάζουν.

Τραγούδι των ηρώων,Κωστής Παλαμάς

 

Σβησμένες όλες οι φωτιές οι πλάστρες μες στη Χώρα. 

Στην εκκλησιά, στον κλίβανο, στο σπίτι, στ’ αργαστήρι,παντού, στο κάστρο, στην καρδιά, τ’ αποκαΐδια, οι στάχτες.Πάει κι ο ψωμάς, πάει κι ο χαλκιάς, πάει κι η γυναίκα, πάνε τα παλικάρια, οι λειτουργοί, και του ρυθμού οι τεχνίτες,του Λόγου και οι προφήτες.Τα χέρια είναι παράλυτα, και τα σφυριά παρμένα και δε σφυροκοπά κανείς τ’ άρματα και τ’ αλέτρια,κι η φούχτα κάποιου ζυμωτή λίγο σιτάρι αν κλείσει,δε βρίσκει την πυρή ψυχή ψωμί για να το κάμει.Κι από κατάκρυα χόβολη μεστή η γωνιά, κι ακόμα και πιο πολύ από τη γωνιά που του σπιτιού η καρδιά ειναι,κακοκατάντησε η καρδιά του ανθρώπου.

Nicholas Roerich - Καλλιτέχνης των υψών, Ο ζωγράφος των Θιβετιανών χιονιών.

-Αφιέρωμα από τον Ιούλιο Έβολα, στον ρώσο συμβολιστή ζωγράφο .

Διαλογισμοί επί των κορυφών - εκδόσεις "Λυκώρεια"

O Roerich. Ρώσος στην καταγωγή, είχε µία ζωή γεµάτη δράση. Ταξίδεψε πολύ σε περιοχές ανέγγιχτες από την εξάπλωση του δυτικού πολιτισµού,διαμένοντας κατά κύριο λόγο στο Θιβέτ και στη δυτική Μογγολία. Εκεί µελέτησε επίσης τις τοπικές παραδόσεις, επισκέφτηκε µοναστήρια, διήγαγε κοινή ζωή με ασκητές και lamas προκειµένου να διεισδύσει εις βάθος στις πεποιθήσεις τους. Από εκείνο το περιβάλλον, είναι που γέµισε µε µυστήριο και ψυχικές επιρροές, κοντά στα όρια των αέναων χιονιών, από τα οποία κατά κύριο λόγο εμπνεύστηκε για τα έργα του.

Ρενέ Γκενόν -Η Δυτική εισβολή.

 

Η σύγχρονη αταξία το έχουμε πει γεννήθηκε στη Δύση και μέχρι τα τελευταία χρόνια, είχε μείνει πάντα αυστηρά εντοπισμένη άλλα τώρα συνέβη ένα γεγονός που δεν μπορούμε να συγκαλύψουμε τη σοβαρότητα του : είναι ότι αυτή η αταξία εξαπλώνεται παντού και μοιάζει να κερδίζει μέχρι και την Ανατολή. Βέβαια η δυτική εισβολή δεν είναι κάτι τελείως πρόσφατο άλλα έχει περιοριστεί μέχρι τώρα σε μια κυριαρχία λίγο η πολύ βίαιη ,που ασκούνταν πάνω στους άλλους λαούς και οι συνέπειες της περιοριζόντουσαν στο πολιτικό και οικονομικό πεδίο σε πείσμα όλων των προσπαθειών μιας προπαγάνδας που υποδυόταν πολλές μορφές ,το ανατολικό πνεύμα ήταν αδιαπέραστο από κάθε παρέκκλιση και οι αρχαίοι παραδοσιακοί πολιτισμοί εντοπιζόντουσαν ανεπαφοι.

Πετάξετε ἀπὸ πάνω σας τὴν ψευτιά. -Φώτης Κόντογλου

 

Τί μεγαλομανία σ᾿ ἔχει πιάσει, ἀδελφέ μου, καὶ δὲν βρίσκεις ἡσυχία καὶ χτίζεις πατώματα ἀπάνω στὰ πατώματα, κι᾿ ἔχεις δυὸ τρία αὐτοκίνητα καὶ κότερα καὶ κάθε λογῆς μάταια πράγματα! Γύρισε καὶ κύτταξε καὶ τὸν ἀδελφό σου, νὰ δροσισθεῖ ἡ ψυχή σου μὲ τὴν εὐλογημένη καλωσύνη, ποὺ τὴν ξεράνανε τὰ τσιμέντα, οἱ ψεύτικες κουβέντες, οἱ συμφεροντολογικὲς παρέες, οἱ συνοφρυωμένες ἀξιοπρέπειες.