ΕΘΝΟΟΙΚΟΤΟΠΙΚΑ, Βασίλης Νιτσιάκος

 [...]

Κατά κανόνα, οι βοσκότοποι περιελάμβαναν εκτάσεις, μεγάλες ή μικρές, οι οποίες κι αυτές είχαν τα δικά τους στοιχεία για τη διατροφή των ζώων (κλαδερά,μανιτάρια κ.λπ.). Σ' αυτές τις δασικές εκτάσεις υπήρχαν διάφορα ξέφωτα ή γυμνές ζώνες-περάσματα, πολύ χρήσιμα και για τη βόσκηση αλλά και τη γενικότερη διαχείριση και οργάνωση του χώρου ως προς τις κινήσεις και τις μετακινήσεις των κοπαδιών.Στα μεγάλα ξέφωτα, εκεί μάλιστα που υπήρχαν και νερά φτιάχνονταν οι στρούγκες για το άρμεγμα, που ήταν ταυτόχρονα και γρέκια για το ξενύχτισμα των ζώων. Οι γυμνές ζώνες χρησίμευαν ως περάσματα των κοπαδιών.Και τα δύο αυτά στοιχεία ήταν πολύ σημαντικά για τη διαχείριση των βοσκοτόπων και των κοπαδιών.Συνέβη, λοιπόν, κάποτε, η δασική υπηρεσία να θεωρήσει απαραίτητη την δάσωση τέτοιων περασμάτων και ξέφωτων και φυτεύτηκαν δέντρα γι' αυτόν τον σκοπό. Οι χωριανοί αυτό το θεώρησαν όχι μόνο απαράδεκτο, αλλά εχθρική πράξη απέναντι στην κτηνοτροφία και στην ίδια την κοινότητα. Αποφάσισαν, λοιπόν, να καταστρέψουν αυτές τις φυτείες. Έκαναν τρύπες στους τρυφερούς κορμούς των δέντρων βάζοντας μέσα σκάρφη, ένα φυτό που χρησιμοποιείται για πολλούς φαρμακευτικούς σκοπούς.Έτσι τα δέντρα ξεραίνονταν... Αναφέροντας το γεγονός αυτό στην εισήγησή μου, προκλήθηκε αναστάτωση στο ακροατήριο. Άκουσα μάλιστα κάποιους φανατικούς περιβαλλοντιστές να λένε «εφιαλτικό»! Στο τέλος δέχτηκα σχετική ερώτηση. Τους απάντησα ότι συμμετείχα κι εγώ, φοιτητής τότε, σ' αυτήν την πράξη αντίστασης της τοπικής κοινωνίας απέναντι σε μια γραφειοκρατική και επιστημονικοφανή αντίληψη των πραγμάτων. Η οικολογία της έδρας απέναντι στην τοπική γνώση. Το αστικό ήθος, η αστεακή φυσιολατρεία απέναντι στο αγροτοποιμενικό ήθος, στη βιωματική αειφορία. Οι κτηνοτρόφοι αυτοί διατήρησαν επί αιώνες αυτό το περιβάλλον, όχι γιατί ήταν φορείς κάποιας οικολογικής ιδεολογίας, αλλά γιατί εξαρτώνταν από αυτό, γνώριζαν τα όριά του και φρόντιζαν να μην το καταστρέψουν. Ναι, ήταν πράξη αντίστασης μιας τοπικής κοινότητας που είχε τον έλεγχο των φυσικών πόρων της απέναντι σε μια κρατική γραφειοκρατία που επιδίωξε την αλλοτρίωσή της στο όνομα της ανάπτυξης. Αυτές οι κοινωνίες για αιώνες διαχειρίστηκαν με σοφία τη φύση γύρω τους όχι χάρη σε κάποια οικολογική ευαισθησία αλλά στη βάση μιας βιωματικής αειφορίας, γνωρίζοντας δηλαδή τα όρια των φυσικών πόρων, εμπειρικά φρόντιζαν να μην τους εξαντλούν, ώστε να αναπαράγονται και μαζί τους να αναπαράγονται οι υλικές αλλά και συμβολικές προϋποθέσεις της επιβίωσης και αναπαραγωγής τους.

ΕΘΝΟΟΙΚΟΤΟΠΙΚΑ, Βασίλης Νιτσιάκος

"Ο θεολογών πνευματικός άνθρωπος & ο Παπαδιαμάντης. "

 《Ἡ Ἀθήνα, ὅπου ζῃ τὸν πιὸ πολὺ καιρὸ ὁ Παπαδιαμάντης, εἶναι ὁ πόλος τῆς ἀποστροφῆς του, γιατὶ η ὅποια της ἀπόστασι ἀπὸ τὴν εἰδυλλιακὴ ἀτμόσφαιρα τῆς ζωῆς τοῦ νησιοῦ, ποὺ ὅλο καὶ πιὸ πολὺ τὴν ἐξιδανικεύει, κραταιώνει καὶ στερεοποιεῖ τὴν ἀποστασία του πρὸς ὅτι ἀνεύθυνο καὶ κοσµοπολιτικό. Ἡ Ἀθήνα, τὸν καιρὸ ἐκεῖνο, περὶ τὰ 1876, δέχεται τὶς πρῶτες ξώπετσες ἀστικὲς ἐπιδράσεις, «ἀκούει γαλλικὰ ἀνάμεσα στοὺς λιγοστοὺς φουστανελλοφόρους της». Ὁ ὑλισμὸς μὲ τὸ πρόσωπο τοῦ Ροϊδη µπῆκε στὶς πνευματικὲς συζητήσεις τής καὶ προαγγέλλει τὴν εἰσβολὴ τῆς Ἀστικῆς Κοινωνίας. Σ᾽ ὅλην αὐτὴ τὴν ἀθλιότητα, ὁ Ἀλέξανδρος Παπαδιαμάντης προβάλλει ὡς ἰδανικὸ πρότυπο τὴν κοινοβιακή ζωὴ τῆς Ἑλληνικῆς Ἐπαρχίας. Ἂν ἡ ἀστικὴ Κοινωνία στηρίζονταν στὸ συμφέρον,ποὺ πολιτειακὰ τὸ ἐξέφραζεν ἡ πολιτικὴ ἐλευθερία, εἰς τὸν Ἀλέξανδρο Παπαδιαμάντη ἀπηχεῖ ἀκόμη ὁ ἀπόηχος τοῦ Κοινοβίου, ποὺ στηρίζεται στὸ θρησκευτικὸ δέος καὶ σηµαίνει ἀδελφότητα χριστιανικῶν ψυχῶν, ὄχι κοσμικὴ ἐλευθερία.

Η ΦΥΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΕΜΟΡΦΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ του Φώτη Κόντογλου

 Εμείς οἱ Ἕλληνες εἴμαστε ἕνα γένος ποὺ ὅτι κι ἂν φτιάξουμε ἔχει μέσα του αἷμα καὶ βάθος, ἔχει πόνο. Σὰν τὸ ρημοδέντρι ποὺ τὸ δέρνουνε ὅλοι οἱ ἀνέμοι καὶ κεῖνο ἀγαντάρει καὶ θρέφει ἡ ρίζα του καὶ παγαίνει βαθειὰ μέσα στὰ ἔγκατα τῆς γῆς σκίζοντας τὸ βράχο, ἔτσι μπορεῖ νὰ παρομοιαστεῖ κ᾿ ἡ φυλὴ ἡ δική μας. Κ᾿ ἡ φτώχειά μας ἔκανε νὰ ζοῦμε ἁπλὴ ζωή, μὲ λίγα πράγματα, καὶ δὲν μᾶς ἄφησε νὰ ξεμακρύνουμε ἀπὸ τὴ φυσικὴ ζωή, ἀλλὰ βυζαίνουμε ὁλοένα ἀπὸ τὴ καθαρὴ βρυσούλα, ποὺ θρέφει τὴ καρδιὰ τοῦ ἀνθρώπου. Σ᾿ αὐτὸ συντέλεσε καὶ τὸ καλὸ ἀγέρι πούχει ἡ πατρίδα μας κ᾿ ἡ ἡμεράδα πούχουνε τὰ βουνά της, ὥστε νὰ μᾶς φαίνεται σὰν μάνα πονετικιᾶ, ποὺ μᾶς βαστᾶ ὁλοένα στὴν ἀγκαλιά της.

Στὰ χρόνια της σκλαβιᾶς οἱ ἄνθρωποι ἤτανε ἀγράμματοι καὶ ζούσανε ἀπάνω στὰ βουνά, ἀφοῦ πολλοὶ εἴχανε γιὰ σπίτια τὰ σπήλαια καὶ τὰ στρουγγολίθια. Πολιτεῖες δὲν εἴχανε ὁλότελα, εἴχανε μονάχα κάτι μικρὰ χωριά, τὰ πιὸ πολλά με πέντε δέκα σπίτια. Καὶ μὴ πεῖ κανένας πὼς δὲν τὸ παραδέχεται, γιατὶ στοὺς τέτοιους ἁπλοὺς καὶ φυσικοὺς ἀνθρώπους, ὁ ἀπὸ μέσα ἄνθρωπος εἶναι ἁπλὸς σὰν τὸ μωρό, ἂς ἔχει καὶ γινάτι καὶ σκληρότητα, ἂς εἶναι καὶ φονιὰς ἀκόμα.

Αὐτοὶ ὅλοι οἱ βουνίσιοι, οἱ τσοπαναρέοι, κάνανε τὰ πιὸ καλὰ τραγούδια καὶ τὶς παροιμίες καὶ ζωγράφισαν ρημοκκλήσια κι᾿ ὅλα ὅσα κάνανε εἶναι τὰ πιὸ ἀληθινὰ καὶ τὰ πιὸ ἁγνά.

Το ελληνικό χωριό

 

Η εμπνοή του χωριού ήταν η κοινωνική μέθεξη, το συμμέτοχον στη βιωματική, που ήταν η βιολογία του τόπου, η ψυχική του αναπνοή. κάτι που συγκροτούσε το δημιουργικό νενίκηκα του ανθρώπου. Στα πλαίσια αυτής της θεώρησης συνίστατο τα ήθη και τα έθιμα του τόπου, που αποτελούσαν τελετουργίες της μνήμης κι ήταν το καταπίστευμα της ψυχής του λαού. Η Πρωτοχρονιά, η πρωτομαρτιά, η πρωταπριλιά, η πρωτομαγιά, οι ισημερίες, ήταν πρωτάτες μέρες, σημαδιακές. Οι γιορτές, οι ονομαστικές και οι επίσημες, πάντα γιορταζόμενες (ακόμα και στον πόλεμο, όπως μούλεε ο παππούς), αποτελούσαν τον Ιχώρ της κοινωνίας. Ο κλήδονας (το κάψιμο των στεφανιών της πρωτομαγιάς), οι Απόκριες, τα κάλαντα, τα χελιδονίσματα κ.ά., ήταν έθιμα βασικά του βίου των ανθρώπων του χωριού. Ήταν τελετουργίες πώφτιαχναν την εθιμοτυπία του τόπου, αφού στον καθένα είχαν το δικό τους τρόπο ή αποτελούσαν αποκλειστικά τοπικό έθιμο, που τον χαρακτήριζε και τον ταυτοποιούσε. Υπήρχε ευλάβεια στην τήρησή τους, λες και ιερή προσταγή επέβαλλε την πραγματοποίησή τους.

Ο Κ.Καραβίδας σχετικά με την επικράτηση δυτικογενών θεωριών επί του παραδοσιακού κοινοτισμού

 

Ἡ εἰσαγωγή τῶν διαφόρων ἰδεολογικῶν καί πολιτικῶν κινημάτων ἀπό τήν Δύση στήν Ἑλλάδα βρίσκει σφοδρά ἀντίθετο τόν Καραβίδα. Ὁ Ουμανισμός , ἡ Αναγέννηση, ἡ Γαλλική Ἐπανάσταση, ὁ Καπιταλισμός, ὁ σοσιαλισμός , ὁ Κομμουνισμός, ὁ ᾿Αναρχισμός ἀποτελοῦν, σύμφωνα µέ τόν Καρβίδα, νεωτεριστικές ἐκδηλώσεις µέ κοινή γενεαλογία. Ὁ ἐπιστημονικός 19ος αἰώνας, ἀδυνατώντας νά κατανοήσει τό κατ’ ἀρχήν ὑγιές συνθετικό αίτημα τοῦ Μεσαίωνα, τόν καταδίκασε ὡς σκοτεινό µέ µία μονοκονδυλιά .

Οι παγανιστικές αναφορές στο έργο του κοινοτιστή Κωνσταντίνου Καραβίδα

Η σχέση τὴς πολιτικής φιλοσοφίας τοῦ Καραβίδα µέ τούς μεταφυσικούς του προβληματισμούς φαίνεται ἀνάγλυφα στό χαριτωμένο, ἀπροσδόκητο καί σουρεαλιστικό του ἔργο "Οἱ Καλλικάντζαροι", πού ἔγραψε στήν Θεσσαλονίκη τά Χριστούγεννα τοῦ 1918 καὶ δημοσίευσε στήν Κοινότητα στίς 45-12-1932. (Κατόπιν κυκλοφόρησε σέ δύο ἐκδόσεις, τό 1925 καί τό 1965, στην ᾿Αθήνα ). Εἶναι ἕνας διάλογος µεταξύ καλλικαντζάρων, ἀρχαίων θεῶν, των μελών μιᾶς Αγροτικής οἰκογένειας καί τοῦ ἴδιου τοῦ ποιητῆ ἤ, μᾶλλον, οἱ ταυτόχρονοι μονόλογοι ὅλων αὐτῶν. Στό κείμενό του συµπλέκονται παγανιστικά καὶ ἑλληνοχριστιανικά στοιχεῖα, «ἀποτελεῖ δέ εἰσαγωγήν» --οπως ὁ ἴδιος ὁ συγγραφέας σημειώνει στόν πρόλογο -«εἰς µίαν μεγάλην λυρικήν κοσμογονικήν τραγωδίαν, ὅπου ἡ δράση πλέκεται µέ τά στοιχεῖα καί τά σύμβολα τῆς λαϊκῆς σοφίας καί παραδόσεως,

Το πρόταγμα του διανεμισμού ως απόρροια του χριστιανικού κοινοτισμού

 

《Στον καπιταλισμό, ο άνθρωπος εκμεταλλεύεται τον άνθρωπο. Στον κομμουνισμό, συμβαίνει ακριβώς το αντίστροφο》

-Γκίλμπερτ Τσέστερτον.

Ζούμε σήμερα μια οικονομική κρίση στην οποία υπαίτιος είναι η απληστία των τραπεζών και της Γουώλ Στρητ. Από την άλλη, η Αριστερά, που είχε πέσει σε ανυποληψία μετά την πτώση της Σοβιετικής Ένωσης, επιστρέφει δριμύτερη με τις εξεγέρσεις των «αγανακτισμένων» του εξωτερικού, που στην περίπτωση των «Ανώνυμων» φλερτάρουν με τον αναρχισμό. Όμως υπάρχουν κάποιοι που απορρίπτουν τόσο τον καπιταλισμό των μεγάλων επιχειρήσεων, όσο και το μεγάλο κράτος του σοσιαλισμού ή τα κρατικά μονοπώλια του κομμουνισμού. Είναι οι οπαδοί του διανεμισμού (distributism), που κηρύττουν την επιστροφή στην τοπική οικονομία και την αποκέντρωση, ενώ έχουν ως μοντέλο ανάπτυξης τις μικρομεσαίες οικογενειακές επιχειρήσεις ή τις συνεταιριστικές τύπου «Μοντραγκόν».

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗΣ – Ο ΚΟΣΜΟΚΑΛΟΓΕΡΟΣ ΤΗΣ ΣΚΙΑΘΟΥ

 

Ή ελληική λογοτεχνία, όπως καί ή παγκόσμια, παρου­σιάζει ποικιλία δυνάμεων. Έχει τίς αναμφισβήτητες ιδιοφυΐες της, έχει τούς εκλεκτούς της, τούς μέτριους, τούς ανεκτούς καί τούς επικίνδυνους της. Ή ελληνική, όμως, λογοτεχνία έχει κάτι ακόμη: τόν «Αγιο της. Είναι ό Αλέξανδρος Παπαδια­μάντης, ό κύρ Αλέξανδρος, ό ύμνητής της Σκιάθου καί τού λαού της.

Ο Πιοτρ Κροπότκιν για τις μεσαιωνικές συντεχνίες και την συντεχνιακή "ηθική".

Απόσπασμα από το βιβλίο του Πιοτρ Κροπότκιν, "αλληλοβοήθεια".


Με την αυξανόμενη διαφοροποίηση στην απασχόληση, στις τέχνες και στα επαγγέλματα, και την εξάπλωση του εμπορίου σε μακρινές χώρες, κατέστη αναγκαία µια νέα µορφή ένωσης, Και το απαραίτητο αυτό νέο στοιχείο ήταν οι συντεχνίες. Έχουν γραφτεί τόμοι επί τόµων σχετικά µε αυτές τις ενώσεις, που, µε την ονοµασία «συντεχνίες», «αδελφότητες», «φιλικές εταιρείες» και ντρουζέστβα , µίνε , αρτέλ στη Ρωσία, εσνάφ στη Σερβία και στην Τουρκία, αμκάρι ,στη Γεωργία κ.ο.χ. γνώρισαν εκπληκτική άνθηση στους μεσαιωνικούς χρόνους και ἑπαιξαν τόσο σηµαντικό ρόλο στη χειραφέτηση των πόλεων. Αλλά χρειάστηκαν περισσότερα απὀ εξήντα χρόνια προκειµένου οι ιστορικοί να κατανοήσουν την παγκόσμια εξάπλωση του θεσμού και τα πραγματικά του χαρακτηριστικά. Μόνο τώρα τελευταία, όταν εκδόθηκαν και μελετήθηκαν εκατοντάδες καταστατικά συντεχνιών και έγινε γνωστή η σχέση τους µε τα ρωμαϊκά κολέγια και τις πρωιµότερες ενώσεις στην Ελλάδα και την Ινδία, μπορούμε να υποστηρίξουμε µε απόλυτη βεβαιότητα ότι αυτές οι αδελφότητες αποτέλεσαν περαιτέρω εξέλιξη των ίδιων αρχών που είδαμε ότι ίσχυαν για το γένος και την κοινότητα.

Ο συνεταιρισμός της κοινότητας Αμπελακίων

 Κοινότητα Αμπελακίων, με το νόμο Καποδίστρια (Ν.2539/1997), έμεινε αυτόνομη και κηρύχθηκε σαν Ιστορική Κοινότητα Αμπελακίων(1). Αυτό οφείλεται στην οικονομική και πολιτιστική ανάπτυξη που παρουσίασε στα τέλη του 18ου αιώνα, εξαιτίας της βιοτεχνίας νημάτων αλλά και του εμπορίου του προϊόντος που διοχετεύτηκε στις σημαντικότερες αγορές της Κεντρικής κυρίως Ευρώπης

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΩΣ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΔΟΜΗ

Το παρόν άρθρο αποτελεί αναδημοσίευση από το ιστολόγιο "κοινοτισμός" :

Η εισήγηση του Αντώνη Ανδρουλιδάκη στην ημερίδα «Ελληνικός Κοινοτισμός 2014» 

Απόσπασμα από το δοκίμιο: "Εθνισμός και κοινοτισμός"

 

 Η κοινότητα δεν είναι νεοελληνική εφεύρεση. Κατοίκησε μέσα στις πρωτεϊκές γηγενείς νοοτροπίες, φώλιασε μέσα στο χώρο της τραγωδίας και του ναού. Δίχως την ανάγνωση του Νίτσε και του Χάιντεγκερ είναι αδύνατη η ανάδυση της αλήθειας του ελληνικού κόσμου και της άμεσης συσχέτισης της δημιουργίας του πολιτικού ως κοινότητας με την αισθητική και το ιερό.