ΕΘΝΟΟΙΚΟΤΟΠΙΚΑ, Βασίλης Νιτσιάκος

 [...]

Κατά κανόνα, οι βοσκότοποι περιελάμβαναν εκτάσεις, μεγάλες ή μικρές, οι οποίες κι αυτές είχαν τα δικά τους στοιχεία για τη διατροφή των ζώων (κλαδερά,μανιτάρια κ.λπ.). Σ' αυτές τις δασικές εκτάσεις υπήρχαν διάφορα ξέφωτα ή γυμνές ζώνες-περάσματα, πολύ χρήσιμα και για τη βόσκηση αλλά και τη γενικότερη διαχείριση και οργάνωση του χώρου ως προς τις κινήσεις και τις μετακινήσεις των κοπαδιών.Στα μεγάλα ξέφωτα, εκεί μάλιστα που υπήρχαν και νερά φτιάχνονταν οι στρούγκες για το άρμεγμα, που ήταν ταυτόχρονα και γρέκια για το ξενύχτισμα των ζώων. Οι γυμνές ζώνες χρησίμευαν ως περάσματα των κοπαδιών.Και τα δύο αυτά στοιχεία ήταν πολύ σημαντικά για τη διαχείριση των βοσκοτόπων και των κοπαδιών.Συνέβη, λοιπόν, κάποτε, η δασική υπηρεσία να θεωρήσει απαραίτητη την δάσωση τέτοιων περασμάτων και ξέφωτων και φυτεύτηκαν δέντρα γι' αυτόν τον σκοπό. Οι χωριανοί αυτό το θεώρησαν όχι μόνο απαράδεκτο, αλλά εχθρική πράξη απέναντι στην κτηνοτροφία και στην ίδια την κοινότητα. Αποφάσισαν, λοιπόν, να καταστρέψουν αυτές τις φυτείες. Έκαναν τρύπες στους τρυφερούς κορμούς των δέντρων βάζοντας μέσα σκάρφη, ένα φυτό που χρησιμοποιείται για πολλούς φαρμακευτικούς σκοπούς.Έτσι τα δέντρα ξεραίνονταν... Αναφέροντας το γεγονός αυτό στην εισήγησή μου, προκλήθηκε αναστάτωση στο ακροατήριο. Άκουσα μάλιστα κάποιους φανατικούς περιβαλλοντιστές να λένε «εφιαλτικό»! Στο τέλος δέχτηκα σχετική ερώτηση. Τους απάντησα ότι συμμετείχα κι εγώ, φοιτητής τότε, σ' αυτήν την πράξη αντίστασης της τοπικής κοινωνίας απέναντι σε μια γραφειοκρατική και επιστημονικοφανή αντίληψη των πραγμάτων. Η οικολογία της έδρας απέναντι στην τοπική γνώση. Το αστικό ήθος, η αστεακή φυσιολατρεία απέναντι στο αγροτοποιμενικό ήθος, στη βιωματική αειφορία. Οι κτηνοτρόφοι αυτοί διατήρησαν επί αιώνες αυτό το περιβάλλον, όχι γιατί ήταν φορείς κάποιας οικολογικής ιδεολογίας, αλλά γιατί εξαρτώνταν από αυτό, γνώριζαν τα όριά του και φρόντιζαν να μην το καταστρέψουν. Ναι, ήταν πράξη αντίστασης μιας τοπικής κοινότητας που είχε τον έλεγχο των φυσικών πόρων της απέναντι σε μια κρατική γραφειοκρατία που επιδίωξε την αλλοτρίωσή της στο όνομα της ανάπτυξης. Αυτές οι κοινωνίες για αιώνες διαχειρίστηκαν με σοφία τη φύση γύρω τους όχι χάρη σε κάποια οικολογική ευαισθησία αλλά στη βάση μιας βιωματικής αειφορίας, γνωρίζοντας δηλαδή τα όρια των φυσικών πόρων, εμπειρικά φρόντιζαν να μην τους εξαντλούν, ώστε να αναπαράγονται και μαζί τους να αναπαράγονται οι υλικές αλλά και συμβολικές προϋποθέσεις της επιβίωσης και αναπαραγωγής τους.

ΕΘΝΟΟΙΚΟΤΟΠΙΚΑ, Βασίλης Νιτσιάκος

Ο άγιος της "οικολογίας"

{...} Βέβαια τὸ πράγµα δὲν εἶναι καθόλου ἁπλό. Ὅλος αὐτὸς ὁ τρομακτικὸς τροχὸς τῆς καπιταλιστικῆς παραγωγῆς δὲν μπορεί νὰ σταματήσει. Οὔτε κἂν νὰ ἐπιβραδυνθεῖ. Ἀντίθετα, ρέπει ἀδηρίτως πρὸς τὴν ἐπιτάχυνση. Καὶ ἐδῶ βρίσκεται ἣ ἀδυναμία τοῦ οἰκολογικοῦ κινήματος, τοῦ μόνου δικαιολογημένου κινήματος τῆς ἐποχῆς µας. Ἡ οἰκολογία εἶναι μιὰ ηθική ἰδεολογία,ποὺ δὲν μπορεῖ νὰ μετατραπεῖ σὲ πολιτικὴ πράξη. Ἐπειδὴ καμιὰ ἐναλλακτικὴ λύση δὲν εἶναι τόσο πραγματιστική,ὥστε νὰ μπορεῖ νὰ ὑποκαταστήσει ἐμπράκτως και ἐπιτυχῶς τὸν καπιταλισµό. Ἐκτὸς ἂν ἡ οἰκολογία ἐπιβάλει τὸ ἀσκητικὸ ἰδεῶδες, Ἀλλὰ τότε χρειάζεται θρησκευτική μεταστροφή τῶν συνειδήσεων. Ὁπότε θὰ πρέπει νὰ ἀναζητήσει γιὰ ἐμπνευστή της ὄχι ἐπιστήμονα, ἀλλὰ Ἅγιο. Τουλάχιστον τὸ ἑλληνικό οικολογικό κίνημα μπορεῖ νὰ βρεῖ ἕναν τέτοιον Ἅγιο, Είναι ὁ Παπουλάκος. Διαθέτει τὸ πλεονέκτημα νὰ ἔχει ἀνακηρυχθεῖ Ἅγιος ἀπὸ τὸν λαὸ καὶ ὄχι ἀπὸ τὴν κατεστηµένη Ἐκκλησία. Ἀντίθετα, Ἡ εκκλησία καὶ τὸ κράτος τὸν κατεδίωξαν ἀπηνῶς. Καὶ διαθέτει τὸ πλεονέκτημα νὰ ἔχει ἐκφρασθεῖ οἰκολογικῶς μὲ μιὰ ἐκπλήσσουσα καὶ προφητική σαφήνεια, ξεκινώντας ἀπὸ αἰτήματα ἔξοχης θρησκευτικῆς πνευματικότητας.

Ο θάνατος του θανάτου στο έργο του Νταμούρ

 

Αναρωτιέμαι ξανά και ξανά: τι να σκέφτεται άραγε η χήνα…
χοροπηδά, φτεροκοπά, βουτά ξανά στο παιχνίδι:
πως είναι θνητή μήτε που το φαντάζεται…
μήτε τ’ αστραφτερά όπλα της μαγείρισσας θαρρεί.
Ω! Πάπια λευκή μου αδερφή,
εσύ διδάσκεις πως δεν υπάρχει θάνατος:
πεθαίνει μόνο αυτός που σκέφτεται.
Όμως εσύ δεν σκέφτεσαι. Όμορφη είναι η μοίρα σου!
Να σε μαγειρέψουν δεν είναι θλιβερό,
θλιβερό είναι να αναλογίζεσαι πως θα μαγειρευτείς.

(Guido Gozzano, Poesie, Garzanti, Milano 1960)

Πολλοί υποστηρίζουν ότι σε μερικές δεκαετίες, η γενετική, η βιοτεχνολογία, η νανοτεχνολογία, η επιστήμη των υπολογιστών και η ρομποτική θα επιτρέψουν στην ανθρώπινη φυλή να κατευθύνει την εξέλιξή της, ακριβώς όπως το άτομο μπορεί (ενδεχομένως) να αποκτήσει τον έλεγχο του πεπρωμένου του. Σήμερα οι μεταμοσχεύσεις οργάνων είναι σχεδόν επεμβάσεις ρουτίνας, ενώ το φύλο μπορεί να αλλάξει στην κατάλληλη χειρουργική αίθουσα. Πολλές από αυτές τις πρακτικές θεωρούνται ήδη «βασικές» και υποτυπώδεις, ειδικά εάν λάβουμε υπόψη τις υποσχέσεις των βιο/νανοτεχνολογιών για δραστικές παρεμβάσεις στο μέλλον σε μοριακό επίπεδο. Ενώ οι προοπτικές και οι ευκαιρίες για καινοτομία (και κέρδη) συζητούνται πολύ συχνά, τα θεωρητικά αποτελέσματα αυτής της επιστημονικής/τεχνολογικής προόδου σπάνια έρχονται στο προσκήνιο. Πέρα από την εξάλειψη των ασθενειών και τον έλεγχο της διαδικασίας γήρανσης, για κάποιους υποτίθεται ότι έχει ήδη ανοίξει ο ορίζοντας ενός νέου, άγνωστου, κόσμου… αυτού της μετα-ανθρωπότητας των αθανάτων.

Το ελληνικό χωριό

 

Η εμπνοή του χωριού ήταν η κοινωνική μέθεξη, το συμμέτοχον στη βιωματική, που ήταν η βιολογία του τόπου, η ψυχική του αναπνοή. κάτι που συγκροτούσε το δημιουργικό νενίκηκα του ανθρώπου. Στα πλαίσια αυτής της θεώρησης συνίστατο τα ήθη και τα έθιμα του τόπου, που αποτελούσαν τελετουργίες της μνήμης κι ήταν το καταπίστευμα της ψυχής του λαού. Η Πρωτοχρονιά, η πρωτομαρτιά, η πρωταπριλιά, η πρωτομαγιά, οι ισημερίες, ήταν πρωτάτες μέρες, σημαδιακές. Οι γιορτές, οι ονομαστικές και οι επίσημες, πάντα γιορταζόμενες (ακόμα και στον πόλεμο, όπως μούλεε ο παππούς), αποτελούσαν τον Ιχώρ της κοινωνίας. Ο κλήδονας (το κάψιμο των στεφανιών της πρωτομαγιάς), οι Απόκριες, τα κάλαντα, τα χελιδονίσματα κ.ά., ήταν έθιμα βασικά του βίου των ανθρώπων του χωριού. Ήταν τελετουργίες πώφτιαχναν την εθιμοτυπία του τόπου, αφού στον καθένα είχαν το δικό τους τρόπο ή αποτελούσαν αποκλειστικά τοπικό έθιμο, που τον χαρακτήριζε και τον ταυτοποιούσε. Υπήρχε ευλάβεια στην τήρησή τους, λες και ιερή προσταγή επέβαλλε την πραγματοποίησή τους.

Τα παλιά επαγγέλματα και η σύγχρονη βιομηχανία, Rene Guenon

 

Ἡ ἀντίθεση ἀνάμεσα στά παλιά ἐπαγγέλματα καί τή σύγχρονη βιομηχανία, εἶναι κατά βάθος µία ἀκόμη εἰδική περίπτωση και συνάμα ἕνα πρακτικό παράδειγµα τῆς ἀντίθεσης μεταξύ τῆς ποιοτικῆς ἄποψης, πού ζωογονεῖ τά πρῶτα, καί τῆς ποσοτικῆς ἄποψης πού εἶναι ὁ κινητήριος μοχλός τὴς δεύτερης. Γιά νά τό καταλάβουμε αὐτό, εἶναι χρήσιμο νά σημειώσουμε κατ’ ἀρχάς ὅτι ἡ διάκριση ἀνάμεσα στίς τέχνες καί τά ἐπαγγέλματα, ἤ ἀνάμεσα στόν «καλλιτέχνη» καί τόν «τεχνίτη» , εἶναι φαινόμενο ἀποκλειστικά σύγχρονο, τό ὁποῖο προήλθε ἀπό τήν παρέκκλιση καί τόν ἐκφυλισμό πού ὁδήγησαν στήν ἀντικατάσταση, σέ ὅλους τούς τομεῖς, τῆς παραδοσιακῆς σύλληψης ἀπό τή βέβηλη. Γιά τούς ἀρχαίους, artifex (Σ.τ.Μ. «τεχνίτης», «δημιουργός») ἦταν ὁ ἄνθρωπος πού ἐξασκοῦσε µιά τέχνη ἤ ἕνα ἐπάγγελμα -μέ ἄλλα λόγια, δέν ἔκαναν διάκριση ἀνάμεσα στά δύο. ᾽Αλλά στήν πραγματικότητα ὁ artifex ἀπεῖχε πολύ ἀπό τό νά εἶναι «καλλιτέχνης» ἤ «τεχνίτης» μέ τή σηµερινή ἔννοια τῶν λέξεων (μάλιστα ἡ λέξη «τεχνίτης» ὅσο περνάει ὁ καιρός χρησιμοποιεῖται ὅλο καί πιό σπάνια)’ ἦταν κάτι παραπάνω καί ἀπό τόν ἕναν καί ἀπό τόν ἄλλον, γιατί, ἀρχικά τουλάχιστον, ἡ δραστηριότητά του ἐξαρτιόταν ἀπό ἀρχές πολύ βαθύτερης τάξης.

Η ψυχή του ανθρώπου στον καπιταλισμό, η κουλτούρα του εγωισμού

 

 {...} Για παράδειγμα, όπως πίστευε ο Άνταμ Σμιθ, η πρώτη προυπόθεση για έναν κόσμο ελευθερίας, ευημερίας και ειρήνης -από τη στιγµή που είναι δομημένος γύρω από το «υπέροχο εμπόριο» και τα «ανθρώπινα δικαιώματα» είναι ακριβώς η σταδιακή εξάλειψη όλων των υπαρκτών πράξεων διακανονισμού, δηλαδή όλων εκείνων των θεσμικών και εθιμικών εμποδίων που, κατά τα λεγόμενά του, «εμποδίζουν την ελεύθερη κυκλοφορία της εργασίας και των κεφαλαίων, τόσο από τη μια θέση εργασίας στην άλλη όσο από τη μία περιοχή στην άλλη». Προφανώς δε, με αυτή τη μοναδική παγκοσμιοποιητική προυπόθεση, το «αόρατο χέρι» της ελεύθερης αγοράς επιτρέπει να λειτουργήσει το σύστημα της προσφοράς και της ζήτησης. Σε αυτή την περίπτωση, είναι φανερό ότι το ριζικό ξερίζωμα των ατόμων και η συστηματική απαξίωση όλων των μορφών ιστορικής και πολιτισμικής ταυτότητας, που τους συνδέουν συναισθηματικά με ένα παρελθόν, με τόπους ή με ανθρώπους (με άλλα λόγια, η εσωτερίκευση από τον καθένα της άνευ όρων «ευελιξίας» και της γενικευμένης γεωγραφικής και επαγγελµατικής κινητικότητας)", αργά ή γρήγορα, αποκαλύπτεται σαν αυτό που ουσιαστικά είναι: δηλαδή, η μείζων κατηγορική επιταγή του νέου καπιταλιστικού τρόπου ζωής, και ως εκ τούτου η υπέρτατη αλήθεια κάθε υπαρκτού φιλελευθερισμού.

Ρενέ Γκενόν: Ένας υλικός πολιτισμός

 

Η κρίση του σύγχρονου κόσμου.
Δωδώνη 1980.

《...》Όλη η βεβηλη επιστήμη που αναπτύχθηκε κατά την διάρκεια των τελευταίων αιώνων δεν είναι παρά η μελέτη του αισθητου κόσμου, εκεί μέσα είναι περιορισμένη αποκλειστικά, και οι μέθοδοι της δεν εφαρμόζονται παρά μόνο σε αυτό το πεδίο, να όμως που αυτές οι μέθοδοι ανακηρύχθηκαν "επιστημονικές" αποκλείοντας κάθε άλλη, πράγμα που σημαίνει άρνηση κάθε επιστήμης που δεν αναφέρεται στα υλικά πράγματα.《...》
Για τους σύγχρονους τίποτε δεν φαίνεται να υπάρχει έξω από αυτό που μπορούμε να δούμε και να αγγίξουμε, η τουλάχιστον ,ακόμη και αν παραδέχονται θεωρητικά ότι μπορεί να υπάρχει κάτι διαφορετικό, σπεύδουν να το ανακηρύξουν όχι μόνο άγνωστο άλλα "αγνώριστο", πράγμα που τους απαλλάσει από το να ασχοληθούν μαζί του.《...》

Ο άνθρωπος και η γη

 

《Οι αρχαίοι λαοί ονειρεύονταν µια χαµένη «χρυσή εποχή» ή μια παραδείσια κατάσταση, στην οποία το λιοντάρι συνυπάρχει ειρηνικά με τον αμνό, ενώ το φίδι αποτελεί τον φύλακα-άγγελο του ανθρώπου. Δεν πρόκειται για ονειροφαντασίες, όπως θέλουν να µας πείσουν εκείνες οι ψευδείς διδασκαλίες που θεωρούν ως μοναδικό χαρακτηριστικό της φύσης τον αδυσώπητο «αγώνα για επιβίωση».

Εξέγερση και μελαγχολία , ο ρομαντισμός στους αντίποδες της νεοτερικότητας.

 

-Η ΠΟΣΟΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ του κόσμου.

Ο Μαξ Βέμπερ θεωρεί ότι ο καπιταλισμός γεννήθηκε με την επέκταση των εμπορικών λογιστικών βιβλίων, δηλαδή με τον ορθολογικό υπολογισμό του δούναι και λαβείν, των εσόδων και εξόδων. Το ήθος του σύγχρονου βιομηχανικού καπιταλισμού είναι η Rechnenhafiigkeit, το πνεύμα

του ορθολογικού υπολογισμού.  Πολλοί, λοιπόν, είναι οι ρομαντικοί που αντιλαμβάνονται διαισθητικά ότι όλα τα αρνητικά χαρακτηριστικά της σύγχρονης κοινωνίας -η θρησκεία του θεού Χρήμα, αυτό που ο Καρλάιλ αποκαλεί «μαμμωνισμό», η παρακμή όλων των ποιοτικών, κοινωνικών, θρησκευτικών αξιών, κ.λπ., η διάλυση όλων των ποιοτικών ανθρώπινων δεσμών, ο θάνατος της φαντασίας και του συναισθήματος, η ανιαρή ομοιομορφία της ζωής, η καθαρά«ωφελιμιστική» σχέση των ανθρώπινων όντων μεταξύ τους και με τη φύση- απορρέουν από αυτή την πηγή διαφθοράς: την εμπορευματική ποσοτικοποίηση.

Ζακ Ελλύλ , η πλάνη της τεχνικής.

 

Σε κοινωνίες που μπορούμε να αποκαλέσουμε παραδοσιακές ,όπως ήταν για παράδειγμα η δυτική κοινωνία τον μεσαίωνα ,η τεχνική υπόκειται σε μια σειρά από υπέρτερες προσταγές . Για παράδειγμα θρησκευτικής τάξης προσταγές , σε ορισμένους πολιτισμούς πχ δεν επιτρεπόταν η καλλιέργεια της γης με σιδερένια εργαλεία . Ο λόγος ήταν γιατί την γη την θεωρούσαν "μητέρα" και δεν επιτρεπόταν να την πληγώσουν με σκληρά εργαλεία . Αυτό ήταν υπέρτερη προσταγή . Παρομοίως οι Αιγύπτιοι δεν χρησιμοποιούσαν τον τροχό .

Μια πρώτη γνωριμία με το κίνημα των Λουδιτών

 

Απόσπασμα από το βιβλίο :

" Εξέγερση ενάντια στο μέλλον"

-Με τσεκούρι, δόρυ και τουφέκι. 

Ήταν περίπου μισή ώρα μετά τα μεσάνυχτα µιας Κυριακής του Απριλίου 1812, όταν n οµάδα των έξι ανδρών από το Γιόρκσαϊρ κατηφόρισαν τελικά το οργωµένο µονοπάτι που οδηγούσε σε ένα µέρος µε την ονομασία Ρόφολντς Μιλ -ένα απειλητικό πολυώροφο κτίριο προφυλαγμένο από µαντρότοιχο µε πύλη,που στέγαζε τις μισητές πλεκτικές μηχανές του µισητού εργοστασιάρχη Ουίλιαµ Κάρτραίτ.

Η άγνωστη σκέψη του Nicola Gomez Davila

 

Μια πρώτη γνωριμία με τον αντιδραστικό Διανοούμενο Nicola Gomez Davila. 

Η αγέλαστος πέτρα

 

               https://youtu.be/OOHoRsYaBH0

H Αγέλαστος Πέτρα (2000) είναι ένα ντοκιμαντέρ από τον σκηνοθέτη Φίλιππο Κουτσαφτή. Το κυρίως θέμα της ταινίας είναι η Ελευσίνα. Τα γυρίσματα της ταινίας διήρκεσαν 10 χρόνια. Η ταινία ακολουθεί τις ζωές ορισμένων κατοίκων της Ελευσίνας. Καθημερινοί, απλοί άνθρωποι παρελαύνουν μπροστά από τον φακό απαθανατίζοντας έτσι το κομμάτι της Ελευσίνας που κρατάνε μέσα τους. Η ταινία βραβεύτηκε με το Βραβείο Κοινού στο 41ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Θεσσαλονίκης

Η ονομασία αγέλαστος πέτρα παραπέμπει σε ένα βράχο στην Ελευσίνα. Ο τόπος αυτός θεωρείτο ιερός διότι σύμφωνα με την παράδοση η Δήμητρα κάθησε εδώ για να ξαποστάσει και να μοιρολογήσει την κόρη της Περσεφόνη που την άρπαξε ο Πλούτωνας. Ο Όττο Ρούμπενζον υποστήριζε την άποψη ότι η «αγέλαστος πέτρα» αποτελείτο από σειρά τριών βράχων που έδειχναν την είσοδο μιας σπηλιάς που θεωρείτο ότι ήταν μία από τις εισόδους για τον κάτω κόσμο. Οι τρεις βράχοι συνοδεύονταν και από τρεις πηγές νερού, τις Ανθίων, Πανθίων και Καλλίχρονον.

Σκέψεις για τον βιομηχανικό πολιτισμό

 "Η αγροτική ευημερία εξευγενίζει. Η βιομηχανική ευημερία εκχυδαΐζει."

 -Nicolás Gómez Dávila. 

 《 Αν ήταν δυνατόν να καταργηθούν οι μηχανές και να αποκατασταθούν οι παλιές τέχνες με όλα τα στοιχεία επιδεξιότητας και αξιοπρέπειας που ενέχουν, το «εργατικό πρόβλημα» θα έπαυε να υφίσταται. Αυτό αληθεύει ακόμα και για τις καθαρά υπηρετικές λειτουργίες ή για τις λίγο-πολύ ποσοτικές ασχολίες, απλώς γιατί οι μηχανές είναι οι ίδιες απάνθρωπες και αντ'ι-πνευματικές. Οι μηχανές σκοτώνουν όχι μόνο την ψυχή του εργάτη, αλλά την ψυχή καθαυτή, και γι’ αυτό επίσης την ψυχή του εκμεταλλευτή. Η συνύπαρξη εκμεταλλευτή και εργάτη είναι αδιαχώριστη από τη μηχανοποίηση. Οι τέχνες, λόγω της ανθρώπινης και πνευματικής ποιότητάς τους, προφυλάσσουν από αυτήν την χονδροειδή λύση. Η μηχανοποίηση του κόσμου, τελικά, σημαίνει τον θρίαμβο του υπολογιστικού και πανούργου σιδηρού εμπορίου. Είναι η νίκη του μετάλλου πάνω στο ξύλο, της ύλης πάνω στον άνθρωπο, της πονηριάς πάνω στην ευφυΐα.》

 -ΚΑΣΤΕΣ ΚΑΙ ΦΥΛΕΣ FRITHJOF SCHUON. 

 *Φωτογραφίες από χωριά των Αγράφων.